Haustsanking del 2 - Leve og la døy

Sist helg var det klart for sauesanking på Uknsøya. 250 dyr skulle sankast. Vel 100 skulle få gå igjen, i alle fall eitt år til. I villsauen sitt svar på X-faktor er det inga kjære mor. Der reiser ikkje taparane heim, men til eit slakteri nær deg.

Men paradoksalt nok starta dagen med å prøve å redde eit liv. På veg over fjorden såg eg ei havsule som ikkje greidde å flyge. Fleire gongar før har vi funne havsuler innvasa i fiskevegn, noko du kan lese meir om her. Havsulene har store, spisse nebb, og når vi endeleg fekk ho opp i båten, banka nok hjarta til både meg og Natalie ekstra hardt før vi fekk sikra ho under eit teppe. Vel inne til land, kom pappa ombord og skulle hjelpe å undersøkje ho. Denne gongen var det ikkje fiskevegn som var problemet, det var ingen synlege spor som gav svar på kvifor ho ikkje kunne flyge. Det var dessverre ikkje meir vi kunne gjere for ho, so vi sleppte ho ut med eit håp om at ho kanskje kunne kome seg til hektene igjen.

Havsula fekk laus nebbet, noko som gjekk ut over fingrane til Kjartan. - Foto: Terje A. Fjørtoft

Turen gjekk so til Øyarenden, der vi skulle starte å drive i saman flokken. Gjest for dagen var Egil Kvalsund, ein av primus motorane i villsaumiljøet på Sunnmøre. Han hadde stått tidleg opp for å kome på besøk. Han ville både sjå korleis vi dreiv og om han fann seg nokre vêrlam han kunne ta med tilbake til flokken sin for å bruke i avl.

Når vi hadde kome i driv, såg eg at ei av søyene sleit med å halde tempoet til resten av flokken. Som med mange andre dyr, er det vanskeleg å sjå sjukdom og skavankar hjå villsau, då evolusjonen har ført til at dei skjuler dette so godt som råd for å sleppe å verte tekne av rovdyr. Først når farta går opp, ikkje ulikt ein bøffelflokk jaga av løver i Afrika, slit dei svake med å henge med. Eg såg ikkje meir av søya. Etter at dyra var trygt inne på tunet, fekk eg beskjed om at Susanne hadde truffe på ho, når Susanne kom litt etter resten av drivarane. Då hadde ho prøvd å gøymt seg. Søya altså.

Etter litt springing vart søya fanga, og heim bar det i ei fiskekasse som vind og båre hadde fått opp i fjøresteinane. Små marginar seiast det, og for denne søya betydde det slutten. Problemet var ein låk fot, noko som kan vere alvorleg nok for dyr som skal finne maten sin sjølv midtvinters.

Uksnøy Redningsteneste - Jørn, Kjartan, Søya, Magne, Daniel, Øyvind og Egil - Foto: Terje A. Fjørtoft

Inne på tunet var det klart for å starte sjølve sorteringa av dyr. På hausten er det først og fremst vurdering av hald, alder og tenner på søyene, i tillegg til ting som har vore notert frå før på året; gjerne korleis ulla har vore og om søya har hatt fine jur. For lamma er nålauget mykje trangare. For vêrane er det sjeldan mykje håp, denne gongen var det to flotte unghynar som Egil plukka seg ut til avl som berga seg. For søyelamma gjeld det å plukke ut dei finaste dyra til avl. Talet varierer, og avhenger av kor mange søyer som skal skiftast ut.

Dommarpanelet drøftar ei søye si vidare skjebne - Foto: Terje A. Fjørtoft

Øystein og vêrane på veg over fjorden - Foto: Terje A. Fjørtoft

Lossing på Fjørtofta - Foto: Terje A. Fjørtoft

Villsauflokken ventar på vidare skjebne

Eit av dei to vêrlamma som Egil har plukka seg ut til å bruke i avl

Kva ein skal gjere utval på er ikkje enkelt. Villsauen har eit svært stor genetisk spenn, og det er viktig å bevare dette for framtida. Ved å drive veldig retta avl, risikerer ein å miste mange viktige eigenskapar. Dette kan mellom anna vere eigenskapen til å lamme på eigenhand, eller å finne maten sin sjølv vinterstid. Enkelte villsaubønder vil hevde at dei ikkje driv utval. Den einaste måten å få til det er å trekkje lodd mellom dyra, for alle gjer utval, anten bevisst eller ubevisst. Om ein ikkje passar på, kan det fort skje at flokken har endra karakter, kanskje pga at akkurat den som gjorde utvalet underbevisst synest at lysebrune sauar med svarte bein såg stilig ut. Då er det kanskje lettare å ha eit bevisst forhold til ting, og prøve å gjere eit balansert utval for å bevare fargar og trekk som held på breidda i flokken. Då er det lurt å ha med seg raseskildringa for villsau. Den finn du her.

Villsauen ska ha korte smale halar/spel, kun dekt med dekkhår slik som dette.

Saude-Jannicke, Saude-Lisa, Bjørn og Jon Arne tek ein fagprat i mellom slaga - Foto: Terje A. Fjørtoft

For dei fleste som driv med dyr, er det å sende dyra til slakteri blanda kjensler. Det er heilt naudsynt for at ein både skal halde kontroll på dyretalet og at ein skal få noko økonomisk igjen for å drive med det. Samstundes veit bøndene at dyra dei sender til slaktaren er so mykje meir enn berre ein klump med kjøt liggande vakuumpakka i ein kjøledisk. Dyra har kjensler og eigenart, somme kan vere nyskjerrige og kjælne, andre meir skeptiske. Heldigvis veit eg at dyra på Uksnøya har hatt det godt og at dei har fått levd frie og gode liv. Ved å ha respekt for dyra, får også meir respekt for maten dei gjev oss. I ei tid der mange kastar mykje mat, og tenkjer lite på korleis maten deira har hatt det fram til den kom på fatet deira, burde kanskje alle ha vore med å slakte. Når ein anten har retta geværmunningen mot eit dyr, eller sett lamma i augo i det dei ventar i slaktebilen, vert det ikkje like lett å skrape middagsrestane i boss.

Men tilbake til Uksnøya. Der var vi godt i gong med sorteringa av dyr, og det første båtlasset med dyr over til Fjørtofta hadde gått. Å sortere 250 dyr er som du kanskje skjønar ingen enkel jobb, og då var det ekstra kjekt å ha med Egil på laget for å både diskutere og lære av. Ein vert aldri utlært her i livet, og det gjeld kanskje ekstra for eit fag som villsaudrift, der det kan vere langt i mellom klare, enkle svar og fasitar. Dagen gjekk utan alt for store problem, og til slutt var det berre å takke for innsatsen til alle som kom og hjelpte oss. Det hadde aldri gått utan dykk!

Unni gjev søya ein skvett medisin før ho får sleppe ut på beitet igjen

Amalie, Tingeling og Natalie - kos er viktig, då vert dyra mindre redd folk

Eit heldig lam - ho her var av dei heldige som får gå igjen på Uksnøya

Kik innom for å sjå korleis det går vidare! Hugs også å lik sida på Facebook :)

Haustsanking del 1 - Historia om Endre

Haustsankinga er unnagjort, og når sår musklatur og gnagsår treng tid til å gro, får ein nytte tida til å dele litt om korleis det heile gjekk til. Først ut er historia om Endre. NB: Posten er blotta frå fagleg innhald og sluttpoeng.

 

Endre er ingen kven som helst. Nøye utprøvd gjennom eit hardt festivalliv til å få gifte seg med familiens stoltheit, den fagre Åshild, mi syster. Sidan han greier lengre periodar utan sømn, mykje bråk, dårleg vêr og ikkje minst harde tak, er han sett på som den ideelle karen å få inn i familien, og kanskje endå viktigare; villsaulaget. Endre har ikkje skuffa. I tillegg er han ein raser på å blande betong, noko som kjem godt med, også i villsausamanheng. Men nok om betong. Det er fredag før sauesanking, og klokka er halv elleve. Endre har akkurat pakka nista si, eit par-tre bananar og sett kursen mot båten til bror min. Der skal vi tre karane treffast for å reise ut til Uksnøya. Sist helg sette full storm over fleire dagar ein stoppar for den planlagde sauesankinga, og i helga som var fortalte tidevasstabellen at vi skulle få prøve oss på ei ny utfordring. Flo, akkurat når vi treng fjøre sjø for å drive i hop sauane. Planen var difor å starte fredag med å drive sauane frå alle holmane rundt Uksnøya, og over på Uksnøya. Der skulle vi halde dei til floa og nattemørket sette ein stoppar for vidare forflyttingar. Slik kunne vi starte sankinga laurdag med sauane allereie samla på Uksnøya.

Turen gjekk difor rett til Hellesundet, lengst aust på øygruppa. Friske og opplagte hoppa eg og Endre i land. Vel, heilt friske var vi ikkje. Endre hadde ei ganske stygg hoste, og eg hadde nett starta å sjå slutten på ein kraftig forkjølelse. Heldigvis var fønvinden so varm, at dei tjukkaste kleda raskt fann vegen ned i sekken. Vi innsåg tidleg at det ikkje vart mykje til fjøre denne dagen. For dei som ikkje er so kjende med flo og fjøre; kor stor flo og fjøre det vert kan variere svært mykje. Det eine sundet etter det andre vart kryssa. Nokon med litt flaks, andre med dyktigheit. Sauane var ikkje å sjå, før vi brått oppdaga dei på den austlegaste delen av Uksnøya. Det som ellles var å sjå, var kor fint røsslyngen spirte og vaks i områda vi hadde brent. Eg knipsa bilete, og i ein nesten euforisk rus over dei små røsslyngplantane med små lilla blomar på, prøvde eg å overtyde Endre om kor fantastisk akkurat dette med nyskot av røsslyng var. Sjølv etter all mi misjonering om temaet, såg han tvilande på meg, då eg fortalte han at eg måtte ta endå ein litan avstikkar for å ta enno fleire bilete. Eg greidde heldigvis å overtyde han om at det var lurt, då vi uansett måtte vente på større fjøre for å kome oss over til sjølve Uksnøya.

Etter nokre hundre bilete av røsslyng i ulike vekstfasar, var karane komne til vegs ende. Halt-Ola-bykset, namnet som kan få ein kvar avhaldsmann til å innsjå kor sterk lysta på brennevin kan verte. Historia om den halte Ola, som var so tørst etter brennevin at han valte å hoppe over sundet, som alltid har kraftig straum og glatt tare, har vorte fortalt i generasjonar. Rett nok lærte eg som barn at han skulle hente jordmor (noko meir politisk korrekt). Her stod vi då i alle fall. Fjøra var langt ifrå stor nok til å krysse vøra over til eit skjer som fører deg vidare til neste holme, der turen vidare over ei anna vør fører deg over på Uksnøya. Medan vi venta på ei fjøre som ikkje såg ut til å kome, sette vi oss ned å såg på korleis vatnet reiste igjennom sundet, og diskuterte korleis ein halt mann kunne greie å hoppe over. Fulle i sjølvtillitt frå gymtimane i oppveksten, var vi einige om at vi også skulle greie hoppet berre vi hadde landa mjukt. Kanskje Ola hadde vorte halt av landinga, og at det var slik sundet, og mannen fekk namnet sitt?

Nøye vart det i alle fall vurdert, hoppe over, noko ingen annan har greidd verken før eller sidan, eller kle av oss å vasse over det breie, men grunnare sundet lenger aust? Vi kom fram til at å ha tørre klede på den andre sida var viktig, noko som absoulutt vart vanskeleg om ein skulle hoppe. Vi feiga ut, og kledde av oss til vi stod i bokser-shortsen. Lufta var so varm, at om ein ikkje visste betre, kunne verte lurt til å tru at også vatnet skulle vere nådig.

Turen over sundet i det kalde vatnet gjekk fint, heilt til eg skulle opp frå sanden og opp på skjeret. Inne i tangen låg det kvasse steinar. For dei som hugsar "Heime åleine"-filmen; sjå for deg då han høge går barfot inn på stovegolvet, som er dekt i knuste julekuler. No var det eg som sto der, rett nok litt mindre barnevennleg i språkbruken. Eg heldt på å gå på trynet og bløyte både kamera og kleda eg hadde i hendene. Endre var smart nok til gå opp ein annan stad, og sparte dei verste ukvemsorda til eit seinare høve.

Oppe på land var det berre å drage av seg det verste med vatn og la fønvinden gjere resten. Sidan vi måtte vasse over, var det heller ingen stor risiko for at dyra var galne nok til å ta same vegen som oss. Vi kunne difor nøgde rusle mot garden, der dei andre dugnadsfolka venta med varm mat og gjerdearbeid.

Det høyrer med til historia at Endre seinare har fått diagnosert hosta si, som viste seg å vere lungebetennelse. Vi i redaksjonen ønskjer han god betring.

PS: For dei som lurer på kor alle røsslyngbileta vert av - dei kjem nok før du anar det!

Vêrsafari

Lauet på trea har starta å skifte farge, og dei som enno ikkje har fått ordna seg ny vêr har truleg starta å sveitte so smått. For min del har det vore ei utruleg hektisk tid, og det å reise rundt for å finne seg nye vêrar har ikkje vore lett å prioritere. Sist helg var det heldigvis tid for ein alder so liten vêrsafari.

Laurdag reiste eg, Susanne og Natalie ut på Skjelten, ikkje langt unna der eg bur, for å treffe villsau- og fuglemannen Egil Flem. Ikkje før bilen var parkert, skjønte eg at her var det nok meir enn villsauvêrar å kike på, for rundt oss vrimla det av fuglar, og inne på tunet gjekk det også nokre flotte miniesel! Før vi kunne sjå på vêrane, måtte vi sjølvsagt helse på esela. Natalie og Susanne tenkte nok på om vi ikkje heller kunne ta med eit par av desse i staden for!

Egil, eit miniesel-føll og Natalie finn tonen

Etter å ha helst på esela, gjekk turen ned for å treffe vêrane. Desse gjekk i eit eige gjerde, der vêrar frå fleire besetningar gjekk samla. Eg må innrømme at eg hadde gløymt kor store vêrane vart, etter å berre ha hatt 1 til 3 åringar dei siste åra. Heldigvis var dei tamme nok til at eg fekk både kika og knepe litt på dei to risbitane som skulle selgast igjennom gjerdet, for rett som det var dundra dei i hop so det klang i bølgeblekktaka rundt oss.

Her smell dei to risbitane i hop - eit blinkskot av Susanne.

Vêr vart det på oss, og som ein del av handelen vart Egil løvd ein tur ut til meg for å kike på drifta vår også.

Søndag var det klart for ny tur, då vi hadde avtalt å kjøpe ein vêr frå ei besetning på Aukra.
Vêren slekta frå sauane til Ingolf Mork, ein av pionerane innan villsau i Møre og Romsdal, og sidan det var lenge sidan vi hadde hatt dyr derifrå passa det godt å nytte det fine vêret til å hente vêr nr 2.
Vi tok båten til Terje frå Brattvågen og vêret var det lite å seie på.

Susanne nyt det flotte vêret på veg mot Romsdalen.

Herlege temperaturar og flatt hav - då kan ein lufte litt ekstra, sjølv i 30-knops fart.

Ikkje lenge etter susa vi inn til Smoge Småbåthamn for å treffe Knut Oterhals og kona hans der. Med seg hadde dei ein staseleg kar, ein risbit som dei helst ville sleppe å slakte. Han var svært so tam og kva passar vel då betre enn å få ta ein tur til Uksnøya for å hjelpe meg å temme resten av flokken?

Natalie stiftar kjennskap med den nye vêren, som fekk namnet Kjell.

Etter at vi hadde fått kika på vêren og snakka med dei trivlege "kollegaane" var det klart for signering av transportdokumenta frå Mattilsynet og lasting av båten.

På veg ombord i båten og berga frå slaktaren for denne gong.

På veg mot Fjørtofta, var vêren so roleg, at Natalie og Amalie fekk fôre han med rogn som dei hadde teke med frå Aukra.

Fôring i 28 knops fart - ikkje kvardagskost for villsauar

Heime på Fjørtofta venta dei 5 andre vêrane, som seinare skal til nye eigarar. Eg var litt spent på korleis det første møtet ville gå, men sidan dei var sopass mykje større og brunsten enno ikkje var i gong, trudde eg at det skulle gå rimeleg greitt. Malo, Kvitfjes og dei andre vêrane tok det roleg i varmen, men når ein inntregjar vart oppdaga i gjerdet deira vart dei meir interesserte.

Vêrane står oppe på haugen og speidar utover.

Når ein ny vêr kjem inn i flokken, må den gjerne slost med alle dei andre, slik at rang skal etablerast. Stakkars Kjell fekk ein hard velkomst i flokken, og vi heldt oss i nærleiken for å følje med at ting ikkje kom ut av kontroll. Etter at dei verste basketaka hadde gitt seg var han usikker på dei andre vêrane og søkte mot oss, men etter litt megling i form av roleg driving rundt i gjerdet, fann dei til slutt tonen.

Kjell trekkjer unna dei andre dyra etter ei noko lunken mottaking

Kjell ser i alle fall ut til å vere ein skikkeleg kosevêr, noko som kjem godt med når vi skal prøve å lokke til oss han og dei andre dyra ute i Uksnøya til vinteren. Det vert spennandes å sjå korleis det går når vêren til Egil Flem seinare kjem ut på Fjørtofta og korleis dei nye vêrane då finn tonen. Då er i alle fall to vêrar på plass, so får vi sjå kor vi reiser i neste episode ;)

Ha ein fin haust, og del gjerne Villsausida med andre du trur kan vere interessert i å om villsau!

Kveldsmat med vêrane

Hausten lurer rett rundt hjørnet, og då er det på tide å finne ny heim til vêrane våre. Dessverre hadde eg rota bort kameraet eg brukte då eg tok portrettfoto av dei i sommar, so no var det duka for kveldsmat og ein ny photo shoot i lag med vêrane.

Her kjem ein del bilete av ungkarane som søkjer ny flokk :)

Natalie og far min har lokka til seg flokken - då kan photo shooten starte!

Malo kikar forventningsfullt opp på fotografen - skal tru om du har noko godt å knaske på?

Dei litt meir skeptiske held litt avstand, i alle fall til dei ser at ting går bra med dei som er meir dristige av seg

Malo og Flekkfjes

Kvitfjes har eit "fint" arr i fjeset etter mykje slossing - kanskje på tide med eit nytt namn?

Malo har litt kraftigare spel enn resten av flokken, men det var det flotte lynnet hans og dei fine fargane som gjorde at eg såg andre vegen på det punktet då eg kjøpte han.

Det vert nok ganske vemodig å sende desse kjekke vêrane til nye eigarar etter at vi har fått so god kontakt med dei. Det vert ekstra trist med Malo, spesielt for Natalie som har vorte so god venn med han. Vi må nok skrive inn ein klausul i kjøpskontrakta om at vi må få komme på besøk!

Statistikk og anna tull med tal

Nokre av lesarane her på Villsausida har spurt etter statisikk på mellom anna lammetal og vekt. No har eg endeleg fått tid (eller rettare sagt, teke meg tid), til å samle litt av statistikken og diskutere kva desse tala kan bety.

 

Men først må eg nesten dra fram den gamle frasen om at det fins tre typer lygn; svarte lygner, kvite lygner og statistikk. No skal eg ikkje prøve å lyge til deg, men statistikk kan som sagt misbrukast, og må alltid sjåast opp i mot vilkåra for dataen dei presenterar. Desse vilkåra kan ofte vere vanskelege å fange opp då grunnlaget ofte er tynt når det kjem til villsau, der naturen spelar ei avgjerande rolle.

 

Lammetalet

Lammetalet er som oftast rett å måle. I år hadde vi 145 lam (+ flaskelam) som levde fram til sommarsankinga. Dette ga oss eit lammesnitt på 1,4. Sjølv om dette er lavare enn enkelte andre besetningar, er dette høgare enn vi har hatt på mange år.

Her er nokon av vilkåra som eg ser som viktige for lammetalet:

1. Tap.
Tap kan skuldast ei rekkje ting; dødfødsel, sjukdom/misdanningar, kulde, rovdyr/fugl, avvising av mora og ulykker mm. Ein vil som villsaubonde alltid oppleve tap, i alle fall om besetninga er av ein viss storleik. Dei viktigaste tinga ein kan gjere for å hindre tap er å sikre at lamminga skjer til rett tidspunkt, slik at presset frå rovfugl er minst mogleg og faren for forfrysing er redusert. Etter at vi flytta lammetida ved å ta bort vêrane på sommaren, har tapa til rovfugl gått ned, då desse finn lettare anna mat når vinteren har gitt seg. Ei anna kritisk forutsetning er tilgang på store nok beiter til at søya kan finne ein eigna plass å lamme i fred og ro. Viktigheita av fred og ro kan ikkje understrekast nok. Sidan lamminga som oftast føregår i kupert terreng, er det veldig lett å komme overraskande på ei søye med nyfødt lam. Det kan verte ekstremt kritisk for lammet. Lammet har som regel ikkje knytt seg godt nok til mora, og då vil dei gjerne søkje mot folk. Fred og ro kan ofte vere viktigare for å hindre tap, enn at ein finkjemmer beita etter lam og søyer som treng hjelp.

Grågåsegg er ei viktig næringskjelde for mellom anna ramn. Lamming i eggsesongen kan redusere tap betydeleg

2. Avl
I besetningar der ein ikkje har kontroll på kven som er mora, er det umogleg å gjere utval på søyer som oftare får tvillingar. Kor lurt det er er ei anna sak, men noko som lett kan skje, er at ein slepp fleire store enn små/mellomstore lam på hausten. Det er større sannsynlegheit for at dei største lamma kjem frå mødre som berre hadde eit lam å fø på, og ein vil difor på sikt kunne avle ned lammetalet om ein ikkje passar på å sleppe lam av alle størrelsar. Eit kriterie er sjølvsagt at det elles er fine dyr og dei har eit godt utgangspunkt for å greie vinteren.

3. Hald og alder
Yngre dyr vil oftare få enkle lam enn eldre dyr. Når ein har mange unge søyer, vil desse redusere lammetalet på kort sikt. Vi har dei seinare åra gjort store utskiftningar i flokken, men ser no ein oppgong i lammetalet sidan mange av desse er på veg inn i ein meir produktiv alder. Å sjekke jura for å ta ut søyer som ikkje har fått eller greidd å fø fram lammet er også lurt. Gje i alle fall dei yngste søyene ein ekstra sjanse, men med eldre dyr bør du ikkje ha alt for stor tolmod når dei kjem tørre til sanking. Hald er ein annan viktig faktor. Om søyene er i godt hald om hausten, får dei lettare tvillingar. Søyer i dårleg hald har også større sannynlegheit for å kaste i svangerskapet. Ver difor sikker på at alle søyene du slepp om hausen har godt hald!

Vekt

Vekt er eit anna viktig tal, og det er meir komplekst enn lammetalet.
Vi hadde i år ei snittvekt på 17,37 kg, henhaldsvis 16,44 kg i snitt på søyelam, og 18,37 kg på vêrlam. Dette er betydeleg betre enn i fjor, der vi hadde eit snitt på 13,01 kg, som var betydeleg lavare enn føregåande år. Før eg såg årets tal, var eg ikkje heilt sikker på kva dette avviket skuldast. Dei to hovudmistenkte årsakene var mindre vêrar (noko som var bevisst), og den kalde våren 2013 som førte til mindre næringsrikt beite for søyene som skulle produsere mjølk. Eg var ganske sikker på at den kalde våren 2013 måtte ta ein god del av skulda. Heldigvis tok dei igjen det meste av vektdifferansen sommaren 2013, men slaktevektene i oktober vart likevel litt lavare enn normalen.

Etter å ha sett snittvekta i år, kan eg med rimeleg sikkerheit sei at den kalde våren med dårleg grasvekst spelte ei viktig rolle. I 2014 var vektene nærare det vi hadde åra før, men so har også beita vore svært gode etter ein mild vinter og tidleg vår. Ein kan difor tenke seg at vekta er høgare enn det dei same vêrane vi brukte for lamma i 2013 og 2014 ville fått på 2011 og 2012 beite. Sidan vêrane no skal bytast ut, vert statistikkgrunnlaget for tynt til å konkludere om kor viktig størrelsen på vêrane var, og kor mykje forskjellen i næringstilgongen utgjorde. Og det er akkurat det som er problemet med statistikk. So lenge ein ikkje har moglegheita til å gjere opp igjen ting med andre parameter, vert det rom for betydeleg tolking. Likevel kan statistikk vere til hjelp, om ein har fornuft til å sjå kva tala seier, kva dei kanskje seier, og kva dei ikkje seier oss.

Veging av alle dyr både sommar og haust gjev deg masse tal som du kan forske på

Andre viktige vilkår når ein snakkar vekt er avl, fôring og lamme- og måletidspunkt.
Det tek ikkje mange generasjonane med avl før ein kan heve snittvekta betydeleg, om ein ønskjer å gå bort frå det som skal kjenneteikne ein "ekte" villsau. Det er heller ikkje problem å auke vekta ved hjelp av intsentiv kraftfôrbruk. Og til slutt er det sjølvsagt vesentleg når på året lamminga hende og når du målte vekta på lammet. Ein månad eldre lam, vil gjere statistikken ganske meiningslaus for samanlinkinga sin del. Til dømes hadde vi 25 kg i snittvekt på lamma sommaren 2010. Då hadde vi rekordtideleg lamming, noko som førte til svært store lam, men også til høgare tap.Ver difor svært varsom med å direkte samanlikne vekt mellom besetningar i forskjellege delar av lander, andre driftsformar, osv. Hugs også at høg vekt i seg sjølv ikkje er eit mål om du vil ha robuste og sunne dyr som kan nytte seg av utmark og stort sett greie seg sjølv, slik ein ekte villsau skal!

Har du spørsmål eller kommentarar knytt til temaet? Fyr laus i kommentarfeltet!

Ein spennande telefon

Før sommaren fekk eg ein telefon frå Reidar Christiansen, ein av karane bak Villsauposten. Vi hadde snakka ein gong tidlegare angåande om dei kunne få trykke kronikken eg posta her på villsausida; Villsauen i eit globalt perspektiv. Denne gongen var det ikkje difor han ringte, men for å lufte moglegheita for om eg ville stille som kandidat i styret til Norsk Villsaulag. Det er vel det ein må kalle lyn frå klar himmel!

God til å seie nei har eg vel aldri vore, i alle fall ikkje når det er noko som er spennande og lærerikt. Sjølv om eg har halde på med villsau nærmast heile livet mitt, er det først dei seinare åra eg har starta å knytte kjennskap med andre i næringa og vere meir aktiv i villsaumiljøet, mellom anna via Villsausida. Startskotet var eit villsauseminar på Sandøya. Der møtte eg mellom anna Hilde Buer og Mons Kvamme, i tillegg til ei rekkje lokale villsauguruar. Sidan har interessa berre blomstra og kompetansen og nettverket vorte større. Det kjennes likevell som eit stort sprang å skulle delta i styrearbeid i Norsk Villsaulag. Eg greidde som du sikkert forstår ikkje å seie nei, sjølv om timeplanen har vore rimeleg sprengt, både med jobb og husbygging det siste året. Heldigvis går husbygginga mot slutten, og eg kan sjå fram til ettermiddagar med andre aktivitetar enn støyping.

Klar for nye tak!

Det vert i alle fall spennande å verte kjent med resten av styret, og vere med på å prøve å forme framtida til villsaunæringa i Norge. Eg fekk dessverre ikkje høve til å møte på årsmøtet då vi hadde sauesanking denne dagen, noko som ikkje er so lett å flytte når flo og fjøre har siste ord i saka. I alle fall, no er eg altso nyvalt sekretær i Norsk Villsaulag, og då er vel ei oppmoding om å melde deg inn som medlem på sin plass! Sjekk www.villsau.no for meir info om kvifor du bør gjere akkurat det.

Eit anna rituale  i slike høve er vel å gjere lesaren merksam på at innhaldet her på Villsausida ikkje representerer Norsk Villsaulag sitt syn. I alle fall ikkje enno ;)

Fortsatt god sommar!

Dagen før dagen

Sommaren er her, og då er det tid for å leite fram sauesaksa! I morgon er det duka for sommarsanking på Uksnøya!

I dag og i kveld har vi fått gjort klart sankegjerda og utstyret for morgondagen, og att på til har vi fått lufta den nye beitepussaren vår. Her kjem nokre bilete frå dagen.

Nyslått gras på tunet - klart til klipping av villsauane!

Terjebror får has på tistel og siv med den nye beitepussaren.

Sjølvsleppt saueull, eit godt teikn for morgondagen

To nye klippebukkar frå Bole er på plass. Vi for tru alle ryggane er glade for investeringa.

Ledenota som skal hindre at dyra som kjem i full fart nedover tunet må vere høg om den ska gjere nytta.

Traktor og beitepussar i sommarsola

Då er det berre å seie tvi tvi og håpe på godt vêr og at ulla har sitt laust. Fortsatt god sommar!